Tradisi

NGUNDHUH SUSUH MANUK WALET

(Desa Karangbolong Kecamatan Ayah, Kebumen

Ngundhuh susuh manuk walet inggih punika salah satunggaling tradisi ingkang dipun lestantunaken dening masyarakat desa Karangbolong dumugi sapunika. Upacara tradisi punika ngandhut maneka warna pranata sosial ingkang saged dipun tliti. Amargi tradisi punika kagolong tradisi ingkang taksih kenthel aturan. Supados saged ngundhuh susuh manuk kanthi slamet ugi angsal kasil ingkang kathah, miturut kapitadosan warga Karangbolong kedah wonten upacara-upacara ingkang kedah dipun lampahi. Miturut  tokoh masarakat wonten mriku, tradisi punika sampun wonten wiwit abad pitulas, nalikia jaman kerajaan Mataram,  pramila masyarakat boten purun nglanggar tata cara ingkang wonten ing tradisi punika. Tradisi ingkang wonten ing daerah pinggir segara kidul pancen kathah gegayutanipun kaliyan panguwasa segara kidul, inggih punika Nyi Roro Kidul. Mekaten ugi kaliyan tradisi ngundhuh susuh manuk walet punika, amargi gua ingkang manggene wonten ing pinggir segara punika dipun jagi dening Nyi Roro Kidul.

Saderengipun ngundhuh, kedah wonten syarat ingkang kedah dipun lampahi. Upacara punika dipunwiwiti kanthi nanggap wayang salami setunggal dalu, ingkang manggen wonten ing daerah pesisiran. Sedaya acara ing tradisi punika ugi kedah wonten sesajenipun, kagem ngurmati para leluhur ingkang sampun mjagi desa karangbolong. Wonten ing mriki sedaya masyarakat ingkang manggen wonten ing sakiwa tengenipun gua kedah nderek mirsani ugi ngramekaken, kagem ngurmati ingkang sampun nyawisaken adicara punika. Adicara salajengipun inggih punika mimiti. Sanadyan kahananipun saweg boten ndukung, nanging mimiti utawi miwiti kedah dipun lampahi, amargi mimiti punika salah satunggaling syarat ingkang kedah dipun lampahi. Saksampunipun mimiti inggih punika nyawisaken sedaya ubarampe ingkang dipun prelukaken, ingkang dipun glethakaken wonten ing srumbung. Srumbung punika kagem musataken sedaya keperluan ingkang mapanipun wonten ing lebet gua, antawisipun 20 meter saking lawang gua. Tigang syarat wau dipun lampahi salami tigang dinten. Sedaya syarat wau kagem nyuwun ijin dateng Nyi Roro Kidul.

Saksampunipun syarat dipun lampahi susuh manuk walet saged dipun undhuh, dening sinten kemawon ingkang purun ugi wantun ngundhuh. Sanadyan sinten kemawon pareng ngundhuh, nanging boten sedaya tiyang purun,  amargi panggenan susuh ingkang wonten ing tembok gua, sanget mbebayani nyawa para pangundhuh. Saking sedaya tata-cara punika saged dipun tliti kagunanipun upacara ngundhuh sarang  manuk walet, kadasta: saged nuwuhaken rasa kaluargan, amargi masyarakat utaminipun keluarga saking tiyang ingkang badhe ngundhuh kedah purun nderek partisipasi. Menawi boten purun nderek partisipasi dipun anggep boten purun ngurmati.